Oekraïense autoriteiten hebben samen met de FBI vier vermoedelijke leden van een internationale ransomwareorganisatie aangehouden. De groep wordt in verband gebracht met meer dan 40,5 miljoen dollar aan losgeldbetalingen door zeker 28 bedrijven wereldwijd. Volgens de Oekraïense politie maakten de arrestaties deel uit van een onderzoek dat twee jaar heeft geduurd.
De zaak laat zien hoe ransomwaregroepen klassieke afpersing combineren met gerichte sociale manipulatie, gestolen bedrijfsdata en technische toegang tot interne netwerken. Opvallend is dat de verdachten volgens onderzoekers gebruikmaakten van een eigen platform met door kunstmatige intelligentie gegenereerde spraakberichten om zich telefonisch voor te doen als IT-supportmedewerkers.
Vier verdachten vast na onderzoek naar internationale bende
De Oekraïense Nationale Politie zegt dat de onderzochte cybercrimeorganisatie uit ten minste 27 personen bestond, afkomstig uit onder meer Oekraïne, Kazachstan, Rusland en andere landen. De groep zou daarnaast verbonden zijn geweest met een groter crimineel netwerk van meer dan 60 leden, actief in acht rechtsgebieden. In dat netwerk zouden ook voormalige leden van de beruchte Conti-ransomwaregroep hebben gezeten.
De vier aangehouden personen worden door de autoriteiten omschreven als vermoedelijke sleutelleden van de organisatie. Hun exacte arrestatielocaties zijn niet bekendgemaakt. Bij de operatie voerden opsporingsdiensten 66 gelijktijdige doorzoekingen uit in Kyiv en elf Oekraïense regio’s. Daarbij namen zij computers, mobiele telefoons, bankpassen, bijna 370.000 dollar aan contant geld en 20.000 euro in beslag.
De verdachten zijn formeel in kennis gesteld van verdenkingen die onder Oekraïens recht verband houden met deelname aan een criminele organisatie en ongeoorloofde inmenging in informatiesystemen. Als zij worden veroordeeld, kunnen zij tot 15 jaar gevangenisstraf krijgen. Het onderzoek loopt nog, onder meer om aanvullende leden van het internationale netwerk te identificeren en hun mogelijke rol bij andere aanvallen vast te stellen.
Slachtoffers in meerdere sectoren
Volgens de Oekraïense politie richtte de groep zich op organisaties in onder meer olie en gas, farmacie, maakindustrie, logistiek, financiële dienstverlening en kritieke infrastructuur. De aanvallers onderzochten vooraf de financiële positie, bezittingen, werknemers en IT-zwakheden van doelwitten. Daarna probeerden zij bedrijfsgegevens te stelen, systemen te versleutelen en betaling in cryptovaluta af te dwingen.
Waarnemend politiechef Maksym Tsutskiridze zei in een interview met het Oekraïense medium Censor.NET dat onderzoekers tot nu toe minstens 28 bedrijven hebben geïdentificeerd die samen meer dan 40,5 miljoen dollar betaalden. Volgens hem is de volledige schade nog niet vastgesteld.
Uit Oekraïense rechtbankdocumenten, waarover eerder door het Franse LeMagIT is bericht, komen namen van mogelijke slachtoffers naar voren, waaronder Warren Oil Company, Maxxis International-USA, Newpark Resources en Quantum Health. Warren Oil Company zou in augustus 2024 zijn getroffen, waarbij aanvallers 1,4 terabyte aan data kopieerden en uiteindelijk 84,5 bitcoin ontvingen, destijds ongeveer 5 miljoen dollar. Newpark Resources zou in december 2024 1,5 miljoen dollar hebben betaald. Quantum Health zou in juni 2026 5 miljoen dollar hebben betaald na een aanvankelijke eis van 15 miljoen dollar.
AI-stemmen ingezet voor nep-IT-support
Een belangrijk onderdeel van de werkwijze was volgens de autoriteiten telefonische misleiding. De criminelen zouden zich hebben voorgedaan als IT-supportmedewerkers en werknemers hebben overgehaald om inloggegevens prijs te geven of software voor externe toegang te installeren. Daarbij gebruikten zij een zelfontwikkeld platform met spraakberichten die door kunstmatige intelligentie waren gegenereerd.
In een beschreven incident hield een aanvaller een medewerker aan de lijn, terwijl een andere aanvaller intussen toegang kreeg tot de systemen van het bedrijf. Het gesprek werd pas beëindigd nadat de indringing volgens de onderzoekers was gelukt.
De rechtbankstukken geven aanvullend beeld van de technische aanpak. De aanvallers zouden phishingpagina’s hebben gebruikt die zakelijke VPN-diensten nabootsten, telefoonnummers hebben gespooft en tools voor toegang op afstand hebben ingezet, waaronder TeamViewer en AnyDesk. Bij de aanval op Warren Oil Company zou een werknemer zijn verleid om gegevens in te voeren op een phishingpagina. Daarna verkregen de aanvallers ook een tweefactorauthenticatiecode, waarmee zij toegang kregen tot het bedrijfsnetwerk.
Relatie met Conti, BlackSuit en Chaos nog niet volledig vastgesteld
Bevestigd is dat onderzoekers het netwerk in verband brengen met voormalige leden van Conti. Die ransomwareoperatie stopte in mei 2022, waarna leden zich verspreidden over kleinere ransomwaregroepen en andere cybercrimeactiviteiten. Een van de groepen die eerder met voormalige Conti-leden in verband is gebracht, is BlackSuit. Die groep opereerde aanvankelijk als Quantum-ransomware, werd daarna Royal en ging in juni 2023 verder onder de naam BlackSuit.
Belangrijk is dat de Oekraïense autoriteiten de vier aangehouden verdachten niet individueel hebben geïdentificeerd als voormalige Conti-leden. Ook is niet bevestigd dat zij persoonlijk aan BlackSuit of Chaos verbonden zijn. Wel vermelden de rechtbankdocumenten volgens de berichtgeving dat de criminele organisatie Chaos-ransomware gebruikte. Maxxis International werd in november 2024 door BlackSuit als slachtoffer geclaimd.
Analyse: menselijke toegang blijft een zwakke plek
De zaak onderstreept een bredere trend in ransomwareonderzoeken: aanvallers hoeven niet altijd te beginnen met onbekende softwarekwetsbaarheden. In deze zaak draaide de initiële toegang volgens de autoriteiten om social engineering, misbruik van vertrouwen in IT-support en het onderscheppen van aanmeldgegevens, inclusief tweefactorauthenticatiecodes.
Voor organisaties is dat relevant omdat technische beveiligingslagen alleen niet volstaan wanneer medewerkers onder druk worden gezet via geloofwaardige telefoongesprekken. Het gebruik van AI-gegenereerde spraak maakt zulke pogingen schaalbaarder en mogelijk overtuigender. Tegelijk blijft de kern van de aanval herkenbaar: werknemers worden bewogen om toegang te verlenen, waarna data wordt gestolen, systemen worden versleuteld en publicatie van informatie als extra drukmiddel wordt ingezet.
De arrestaties zijn daarmee een belangrijke stap in een lopend internationaal onderzoek, maar geen afsluiting van het bredere ransomwareprobleem. De Oekraïense autoriteiten zeggen verder te onderzoeken welke andere personen bij het netwerk betrokken waren en aan welke aanvallen de groep nog meer kan worden gekoppeld.
Bron: bleepingcomputer.com




